Thời gian gần đây, trong môi trường học đường và trên các nền tảng mạng xã hội đang rộ lên một phong trào vô cùng dại dột và nguy hiểm: học sinh phổ thông xúi giục nhau thực hiện hành động “bắt pen”, tức là dùng tay chẹn chặt hai bên động mạch cảnh ở vùng cổ để tự đưa cơ thể rơi vào trạng thái ngất xỉu tạm thời. Mục đích của các em khi tham gia trào lưu này là để trải nghiệm một cảm giác lơ mơ, rơi vào trạng thái “ngủ gà” và mất nhận thức về thế giới xung quanh sau khi buông tay ra.
Tuy nhiên, dưới góc độ y khoa chuyên sâu và giải phẫu học thần kinh, đây tuyệt đối không phải là một trò đùa giải trí vô hại. Trào lưu này thực chất là hành vi chủ động cắt đứt nguồn sống của não bộ, trực tiếp đẩy bản thân vào cánh cửa tử thần với những di chứng hoại tử não không thể đảo ngược.
Dưới đây là bản phân tích kĩ lưỡng về cơ chế hóa sinh, giải phẫu học và ranh giới sinh tử của hành động tự sát ngầm này.
1. Giải phẫu học Mạch máu não: Vì sao chẹn cổ lại gây ngất xỉu tức thì?
Để hiểu được sự nguy hiểm của trào lưu này, trước tiên chúng ta cần nắm rõ cơ chế cung cấp máu nuôi dưỡng não bộ. Não là cơ quan tiêu thụ oxy và đường (glucose) nhiều nhất trong cơ thể để thực hiện quá trình hô hấp tế bào, sinh ra năng lượng ATP duy trì sự sống. Nếu không có đường và oxy, tế bào não sẽ không có năng lượng hoạt động và lập tức rơi vào trạng thái “sập nguồn” – biểu hiện ra ngoài chính là cơn ngất xỉu.
Hệ thống tuần hoàn bơm máu từ tim lên não được chia làm hai con đường chính:
- Hệ động mạch cảnh (nằm ở phía trước cổ): Đây là con đường “chính ngạch”, có kích thước rất lớn và gánh vác nhiệm vụ cung cấp tới 4/5 lượng máu và oxy cho toàn bộ não bộ.
- Hệ động mạch sống nền (nằm ở phía sau gáy, cạnh cột sống): Đây là con đường “tiểu ngạch”, có kích thước nhỏ hơn rất nhiều và chỉ cung cấp khoảng 1/5 lượng máu cho não.
Khi các em học sinh dùng tay chẹn chặt vào động mạch cảnh hai bên cổ, hành động này lập tức phong tỏa con đường “chính ngạch”. Vùng não bộ ngay lập tức mất đi 4/5 lượng oxy cung cấp, chỉ còn thoi thóp duy trì bằng 1/5 lượng oxy ít ỏi từ phía sau truyền lên. Sự thiếu hụt oxy đột ngột và nghiêm trọng này sẽ ép tế bào não phải tạm ngừng hoạt động, khiến các em rơi vào trạng thái ngất xỉu tạm thời và lơ mơ mất ý thức.
2. Cạm bẫy tử thần giấu mặt: “Thiểu sản động mạch sống nền”
Nhiều học sinh lầm tưởng rằng buông tay ra là sẽ tỉnh lại bình thường. Nhưng sự tàn khốc của trò đùa này nằm ở những dị tật giải phẫu bẩm sinh tiềm ẩn bên trong cơ thể mà mắt thường không thể nhìn thấy.
Trong thực tế, có rất rất nhiều người bẩm sinh đã mang khiếm khuyết ở hệ thống động mạch sống nền phía sau gáy. Động mạch này của họ có thể bị thiểu sản (kích thước quá nhỏ) hoặc vì một lý do bệnh lý nào đó mà bị tắc nghẽn hoàn toàn. Bình thường, những người bị tắc động mạch sống nền phía sau vẫn có thể sống và sinh hoạt bình thường (có chăng chỉ hay bị hoa mắt, chóng mặt, rối loạn tiền đình), bởi vì hệ thống động mạch cảnh to lớn ở phía trước sẽ bơm máu lên và có các vòng nối để cấp bù máu ngược lại cho vùng não phía sau.
Tuy nhiên, bi kịch thảm khốc sẽ xảy ra nếu một học sinh mang sẵn dị tật tắc động mạch sống nền phía sau lại tham gia trào lưu chẹn nốt động mạch cảnh ở phía trước. Lúc này, toàn bộ 100% nguồn cấp máu cho não bị cắt đứt hoàn toàn. Khi cả nguồn cấp máu phía trước và phía sau đều mất, nạn nhân sẽ không chỉ ngất xỉu lơ mơ mà sẽ rơi thẳng vào tình trạng hôn mê sâu, đối mặt với tổn thương não nghiêm trọng và ranh giới tử vong là cực kỳ hiện hữu.
3. Ranh giới sinh tử: Thiếu oxy 10 giây và Thảm họa hoại tử não sau 5 phút
Bộ não của con người là một cấu trúc vĩ đại nhưng lại vô cùng mỏng manh trước tình trạng thiếu hụt oxy. Y học thực chứng đã vạch ra một giới hạn thời gian cực kỳ tàn khốc đối với sự sinh tồn của tế bào thần kinh:
- Chỉ cần 10 giây thiếu oxy: Tế bào não bộ đã bắt đầu bị rối loạn chức năng, cơ thể mất kiểm soát và rơi vào trạng thái ngất xỉu.
- Ranh giới 4 đến 5 phút: Nếu hành động chẹn cổ đùa giỡn bị kéo dài, hoặc quá trình cấp cứu chậm trễ khiến não thiếu oxy từ 4 đến 5 phút trở lên, thảm họa thực sự sẽ bắt đầu. Lúc này, các tế bào thần kinh trên não không còn ở trạng thái “ngủ” hay “sập nguồn” tạm thời nữa, mà chúng bắt đầu bị phá hủy, hoại tử và chết vĩnh viễn.
- Tổn thương không thể đảo ngược: Sự hoại tử của tế bào não do thiếu máu và oxy quá 5 phút là những tổn thương không thể phục hồi. Nạn nhân nếu may mắn giữ được mạng sống thì cũng phải gánh chịu những biến chứng thần kinh vô cùng nặng nề như liệt, mất trí nhớ, tai biến, sống đời sống thực vật, hoặc dẫn tới đột quỵ não. Nếu thời gian thiếu máu não lên tới 10 phút, nạn nhân gần như cầm chắc cái chết.
Chính vì sự tàn khốc này, trong y khoa cấp cứu, thời gian dưới 5 phút được coi là “thời gian vàng” sinh tử để cứu sống một bộ não bị thiếu máu. Việc tự dùng tay bóp nghẹt nguồn oxy lên não trong trò đùa “bắt pen” chính là hành động tự tước đoạt đi khoảng thời gian vàng ngọc này của chính mình.
KẾT LUẬN: Trào lưu chẹn động mạch cảnh gây ngất xỉu không mang lại bất kỳ sự thư giãn hay trải nghiệm hay ho nào. Nó là một hành vi phản khoa học, đi ngược lại nguyên lý sinh tồn của cơ thể và thể hiện sự thiếu hiểu biết trầm trọng về y khoa. Bằng việc chủ động bóp nghẹt đường sống của bộ não, các em học sinh đang trực tiếp đẩy bản thân vào một ván cược sinh tử, nơi mà phần thua sẽ được trả giá bằng chính trí tuệ, tương lai và cả mạng sống của mình. Các bậc phụ huynh, nhà trường và toàn xã hội cần lập tức nhận diện và ngăn chặn triệt để hành vi “tự sát ngầm” này trước khi những hậu quả đau lòng xảy ra.
Để lại một bình luận