Trong xã hội hiện đại, với áp lực công việc và học tập ngày càng gia tăng, các sản phẩm được gắn mác “thuốc bổ não” đang trở thành một món quà sức khỏe phổ biến mà nhiều người tìm mua để sử dụng hoặc biếu tặng. Nhiều người mơ ước về một loại “thần dược” có thể thay đổi trí tuệ ngay lập tức, giống như nhân vật nhà văn trong bộ phim khoa học viễn tưởng “Chí lực siêu phàm” (Limitless) của Mỹ, người đã thay đổi hoàn toàn bộ não và trí thông minh sau khi uống một viên thuốc,. Tuy nhiên, dưới góc độ y học thực chứng, hóa sinh và luật pháp, sự thật về “thuốc bổ não” lại là một bức tranh hoàn toàn khác, ẩn chứa nhiều chiêu trò trục lợi.
1. Sự thật Y khoa: Không hề tồn tại khái niệm “Thuốc bổ não”
Điều đầu tiên và quan trọng nhất cần khẳng định: Đến giờ phút này, không có một hiệp hội y khoa nào, không có một Bộ Y tế của quốc gia nào dám công bố rằng có một loại thuốc bổ não cụ thể làm tăng chỉ số thông minh (IQ). Khái niệm “thuốc bổ não” hoàn toàn không có thật, và tất cả những sản phẩm được quảng cáo mang tên gọi này bản chất đều là lừa đảo hoặc nói sai sự thật,.
Những lọ “thuốc bổ não” có giá lên tới 1 – 2 triệu đồng được bán tràn lan trên thị trường thực chất chỉ là “thực phẩm chức năng hỗ trợ cải thiện trí nhớ”,,. Theo quy định của Luật An toàn thực phẩm năm 2010, thực phẩm chức năng dùng để hỗ trợ chức năng của cơ thể, tạo tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng và giảm bớt nguy cơ mắc bệnh, được chia làm 4 loại: thực phẩm bổ sung, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học và thực phẩm dành cho chế độ ăn đặc biệt.
Trên thế giới, nhiều quốc gia đã quy định rất rõ ràng rằng thực phẩm chức năng chỉ có đúng 27 chức năng được công nhận,. Trong danh mục 27 chức năng này, chức năng số 5 được ghi rõ là “hỗ trợ cải thiện trí nhớ”, hoàn toàn không có từ nào là “chữa bệnh”, “tăng IQ” hay “ngăn ngừa Alzheimer”,,. Việc các nhà sản xuất hay người bán hàng thổi phồng tác dụng, quảng cáo rằng sản phẩm giúp trẻ em thi đạt điểm cao, tăng sự thông minh, hay chữa được bệnh đãng trí là hành vi quảng cáo sai sự thật, lợi dụng sự lo sợ bệnh tật của người dân để đẩy giá thành sản phẩm lên mức cao ngất ngưởng,,.
2. Ba nhóm nạn nhân dễ rơi vào bẫy “Thuốc bổ não”
Những kẻ bán hàng bất lương thường đánh trúng vào tâm lý lo âu của ba nhóm đối tượng chính trong xã hội:
- Người già: Đây là nhóm người vô cùng sợ hãi các căn bệnh suy giảm trí nhớ, lú lẫn, hay Alzheimer, sợ đến mức không nhận ra người thân, nhìn vợ thành hàng xóm,. Họ rất dễ bị thôi miên bởi các quảng cáo thuốc phòng tránh Alzheimer và sẵn sàng bỏ ra số tiền lớn.
- Học sinh, sinh viên: Vào các mùa thi cử, các bậc phụ huynh luôn mang tâm lý lo lắng con mình học dốt, nên đi lùng sục các loại thuốc để mong con thông minh lên, làm bài tốt hơn,.
- Người làm việc trí óc: Những người trẻ hoặc tuổi trung niên làm việc căng thẳng thường xuyên gặp tình trạng mệt mỏi, đau đầu, suy giảm tư duy logic. Họ tìm đến thuốc bổ não với hy vọng níu kéo lại sự minh mẫn của tâm trí.
3. Cạm bẫy từ các chất kích thích đội lốt “Bổ não”
Sự nguy hiểm không chỉ dừng lại ở việc tốn tiền vô ích, mà nhiều người còn tìm đến những chất kích thích thần kinh và coi đó là “thuốc bổ não”.
- Lạm dụng Caffeine: Trong nhiều loại nước tăng lực dành cho người làm việc khuya có chứa hàm lượng cao caffeine, giúp tế bào não tỉnh táo tức thời. Tuy nhiên, việc lạm dụng caffeine quá mức có thể dẫn đến nguy cơ đột tử kinh khủng.
- Ma túy và chất cấm: Một số nơi như Thung lũng Silicon hay trong giới nghệ sĩ, người ta lạm dụng ketamine hoặc các loại ma túy, bóng cười để tạo ảo giác, tạo sự hưng phấn và hoang tưởng, sau đó nhầm tưởng rằng đó là sự thăng hoa của trí não,.
- Thuốc tâm thần: Đáng sợ hơn, nhiều sản phẩm được gọi là “bổ não” trên thị trường thực chất lại là các loại thuốc chuyên khoa dùng để điều trị các bệnh lý tâm thần nặng như trầm cảm, chứng ngủ rũ, hoặc hội chứng tăng động giảm chú ý. Người bình thường sử dụng các loại thuốc này sẽ vô cùng nguy hiểm.
4. Cơ chế thực sự để não bộ hoạt động tối ưu
Thay vì tin vào thuốc bổ não, chúng ta cần hiểu các tế bào thần kinh thực sự cần những vi chất gì để duy trì khả năng ghi nhớ và tư duy:
- Đường (Glucose): Đây là nguồn năng lượng cốt lõi và quan trọng nhất để tế bào não hoạt động,. Nếu không có đường, tế bào não sẽ ngừng hoạt động, không thể suy nghĩ. Việc ăn một chút đường hoặc tinh bột trước khi thi hay làm việc căng thẳng sẽ cung cấp ngay năng lượng cho não,.
- Khoáng chất nền tảng: Não bộ tuyệt đối không thể hoạt động nếu thiếu ion Canxi (Ca2+) và Magie (Mg).
- Nhóm Vitamin và Vi lượng: Vitamin B6 (tham gia hơn 100 phản ứng sinh hóa), các vitamin nhóm B khác, Kẽm (Zn), Sắt, Đồng, Nhôm là những vi chất quyết định sự nhạy bén của trí nhớ,,.
- Axit amin và Chất béo thiết yếu: Lecithin là một axit amin cực kỳ quan trọng cho não. Cùng với đó là các chất béo không bão hòa Omega-3, đặc biệt là DHA (được mệnh danh là vàng của não và mắt),.
5. Phác đồ “Bổ não” tự nhiên, rẻ tiền từ thực phẩm
Chúng ta không cần tốn hàng triệu đồng cho những lọ thực phẩm chức năng đắt đỏ, bởi thiên nhiên đã cung cấp một kho tàng “thuốc bổ não” vô cùng rẻ tiền và dễ kiếm,:
- Nguồn Lecithin: Có cực kỳ nhiều trong đậu nành (đậu phụ) và trứng chim cút. Ăn đậu phụ thường xuyên là một cách tuyệt vời và rẻ tiền để nạp axit amin cho não.
- Nguồn Omega-3 và Vitamin E: Dầu cá, cá hồi, cá ngừ, cá thu cung cấp dồi dào DHA và EPA. Trong khi đó, hạt hướng dương là nguồn cung cấp Vitamin E tự nhiên không có sản phẩm nào sánh bằng.
- Nguồn Kẽm (Zn): Có thể dễ dàng bổ sung thông qua việc ăn hàu và các loại hải sản. Bằng việc xây dựng một thực đơn đa dạng gồm cá, trứng, hạt hướng dương, tía tô, và đậu nành, chúng ta đã cung cấp đủ dưỡng chất để não bộ minh mẫn, chống lại sự đãng trí và Alzheimer khi về già,,,,.
6. Rèn luyện trí não không dùng thuốc
Cuối cùng, bên cạnh dinh dưỡng, y học chứng minh rằng có những cách rèn luyện trí não mang lại hiệu quả vượt trội hơn bất kỳ loại thuốc nào. Thể dục thể chất được xếp ở vị trí số một, bởi khi vận động, cơ thể sẽ huy động rất nhiều chức năng, từ đó kích thích mạnh mẽ não bộ phát triển và làm con người thông minh lên. Cùng với đó, việc liên tục học tập, tiếp thu kiến thức mới, đọc sách và suy duy logic là phương pháp duy nhất để các tế bào và khớp nối thần kinh không bị thoái hóa theo thời gian. Dùng sự hiểu biết, duy trì lối sống lành mạnh và dinh dưỡng cân bằng chính là viên thuốc “bổ não” đích thực và giá trị nhất.
Để lại một bình luận